1. สภาพปัญหาการบริหารจัดการสถานศึกษา และคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา

     การเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีดิจิทัลในศตวรรษที่ 21 โดยเฉพาะการพัฒนาของปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) ได้ส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อทุกภาคส่วนของสังคม รวมถึงภาคการศึกษา McKinsey (2023) ระบุว่า AI มีศักยภาพในการเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานในภาคการศึกษาได้ถึง 40% ภายในปี 2030 ขณะที่ OECD (2023) ชี้ให้เห็นว่าประเทศที่ประสบความสำเร็จในการพัฒนาการศึกษาล้วนมีการนำเทคโนโลยี AI มาใช้ในการบริหารจัดการและการจัดการเรียนการสอนอย่างเป็นระบบ ประเทศไทยในฐานะที่กำลังขับเคลื่อนนโยบาย Thailand 4.0 จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องปรับตัวและพัฒนาระบบการศึกษาให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว

สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัล (2565) ได้กำหนดยุทธศาสตร์ชาติด้านปัญญาประดิษฐ์ (พ.ศ. 2565-2570) โดยมีเป้าหมายให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางด้าน AI ของภูมิภาคอาเซียน ซึ่งภาคการศึกษาถือเป็นหนึ่งในภาคส่วนสำคัญที่ต้องมีการพัฒนา อย่างไรก็ตาม จากการสำรวจของสำนักงานสถิติแห่งชาติ (2565) พบว่าสถานศึกษาในประเทศไทยมีการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ในการบริหารจัดการเพียง 35% และมีการใช้ AI ในกระบวนการทำงานน้อยกว่า 5% ซึ่งต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศในภูมิภาคอาเซียนอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะเมื่อเปรียบเทียบกับสิงคโปร์ที่มีการนำ AI มาใช้ในสถานศึกษาถึง 78% (Ministry of Education Singapore, 2024)

การบริหารงานวิชาการถือเป็นหัวใจสำคัญของการบริหารสถานศึกษา เนื่องจากเป็นงานที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับคุณภาพการจัดการเรียนการสอนและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียน (Hallinger & Lee, 2014) งานวิชาการประกอบด้วยภารกิจที่หลากหลายและซับซ้อน ตั้งแต่การวางแผนหลักสูตร การพัฒนาการเรียนการสอน การวัดและประเมินผล ไปจนถึงการนิเทศการศึกษา ซึ่งต้องอาศัยการประมวลผลข้อมูลจำนวนมาก การวิเคราะห์แนวโน้ม และการตัดสินใจที่รวดเร็วและแม่นยำ Digital Education Council (2024) พบว่าการนำ AI มาใช้ในการบริหารงานวิชาการสามารถลดภาระงานด้านเอกสารได้ 60% เพิ่มความแม่นยำในการวิเคราะห์ผลการเรียน 85% และช่วยให้ครูมีเวลาในการพัฒนาการสอนเพิ่มขึ้น 40%

กรณีศึกษาจากต่างประเทศแสดงให้เห็นถึงความสำเร็จในการนำ AI มาใช้ในการบริหารงานวิชาการอย่างเป็นรูปธรรม Georgia Institute of Technology (2024) รายงานว่าการใช้ AI Teaching Assistant ชื่อ "Jill Watson" สามารถตอบคำถามของนักศึกษาได้ถูกต้อง 97% และลดเวลาในการตอบคำถามจาก 72 ชั่วโมงเหลือเพียง 5 นาที ขณะที่ Ivy Tech Community College (2024) พัฒนาระบบ Early Warning System ด้วย AI ที่สามารถทำนายนักเรียนที่มีความเสี่ยงต่อการออกกลางคันได้แม่นยำถึง 89% ทำให้สามารถให้ความช่วยเหลือได้ทันท่วงที ส่งผลให้อัตราการคงอยู่ของนักเรียนเพิ่มขึ้น 23% ความสำเร็จเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของ AI ในการยกระดับคุณภาพการบริหารงานวิชาการ

สำหรับประเทศไทย กระทรวงศึกษาธิการ (2568) ได้เริ่มดำเนินโครงการเรียนได้ทุกที่ ทุกเวลา (Anywhere Anytime Learning) และมีความร่วมมือกับ Microsoft Thailand (2568) ในการพัฒนา THAI Academy เพื่อส่งเสริมการใช้ AI ในการศึกษา อย่างไรก็ตาม การดำเนินการดังกล่าวยังอยู่ในระยะเริ่มต้นและขาดรูปแบบที่ชัดเจนสำหรับการนำไปใช้ในระดับสถานศึกษา โดยเฉพาะในส่วนของการบริหารงานวิชาการ จากการสำรวจเบื้องต้นในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม พบว่าผู้บริหารสถานศึกษาส่วนใหญ่ (78%) ตระหนักถึงความสำคัญของ AI แต่ขาดความรู้และแนวทางในการนำมาประยุกต์ใช้ ขณะที่ครูผู้สอน 65% ระบุว่าต้องการการสนับสนุนด้านเทคโนโลยี AI เพื่อช่วยในการจัดการเรียนการสอนและการประเมินผล

ปัญหาสำคัญที่พบในการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษาในปัจจุบันประกอบด้วย 1) การขาดระบบการวิเคราะห์ข้อมูลที่มีประสิทธิภาพ ทำให้การตัดสินใจเชิงนโยบายขาดความแม่นยำ 2) ภาระงานด้านเอกสารที่มากเกินไป ส่งผลให้ครูและบุคลากรมีเวลาในการพัฒนาการเรียนการสอนน้อย 3) การขาดการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน ทำให้เกิดความซ้ำซ้อนและขาดประสิทธิภาพ 4) การประเมินผลการเรียนที่ไม่สามารถสะท้อนศักยภาพที่แท้จริงของผู้เรียน และ 5) การขาดระบบการนิเทศและพัฒนาครูที่ตอบสนองความต้องการเฉพาะบุคคล (Office of the Education Council, 2022; สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน, 2553) ปัญหาเหล่านี้ล้วนเป็นประเด็นที่ AI สามารถเข้ามาช่วยแก้ไขได้อย่างมีประสิทธิภาพ

จากหลักการแนวคิดดังกล่าว ในฐานะผู้บริหารสถานศึกษา ซึ่งมีบทบาทหน้าที่ในการส่งเสริมการเรียนรู้ การนิเทศการสอนของครู ได้ตระหนักถึงการนำปัญญาประดิษฐ์มาใช้ในการจัดการเรียนรู้และส่งเสริมศักยภาพผู้เรียน จึงดำเนินการในประเด็นดังกล่าว

ขั้นตอนที่ 2 D: Do

ขั้นตอนที่ 2 มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างและตรวจสอบคุณภาพของรูปแบบการส่งเสริมการเรียนรู้ ของผู้เรียนโดยใช้ปัญญาประดิษฐ์เป็นฐาน เพื่อให้ได้รูปแบบที่มีองค์ประกอบและกระบวนการดำเนินงาน ที่ชัดเจน มีความเหมาะสม และสามารถนำไปทดลองใช้ในบริบทของสถานศึกษาได้อย่างเป็นระบบ

การดำเนินการ

การดำเนินงานในขั้นตอนนี้ประกอบด้วยการกำหนดองค์ประกอบของรูปแบบ กระบวนการนำรูปแบบไปใช้ เครื่องมือประกอบการดำเนินงาน และแนวทางการติดตามประเมินผล จากนั้นจึงนำรูปแบบที่พัฒนาขึ้นเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบคุณภาพด้านความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และประโยชน์ในการนำไปใช้ตามหลักการวิจัยและพัฒนา ทั้งนี้ เอกสารข้อตกลงในการพัฒนางาน ยังมิได้ระบุรายละเอียดเกี่ยวกับผู้ตรวจสอบ เกณฑ์การตรวจสอบ และผลการตรวจสอบภายหลัง การดำเนินงาน จึงกำหนดให้เพิ่มเติมข้อมูลดังกล่าวเมื่อมีหลักฐานเชิงประจักษ์ครบถ้วน

ผลการดำเนินการ

ผลที่ได้รับจากขั้นตอนการสร้างและตรวจสอบคุณภาพ คือ รูปแบบการส่งเสริม การเรียนรู้ 

ขั้นตอนที่ 3 C: Check

การดำเนินการ

ขั้นตอนที่ 3 เป็นการศึกษาผลการนำรูปแบบการส่งเสริมการเรียนรู้ของผู้เรียนโดยใช้ปัญญาประดิษฐ์ เป็นฐานไปใช้ในสถานการณ์จริง โดยกำหนดให้เก็บรวบรวมข้อมูลอย่างเป็นระบบ ครอบคลุมการพัฒนา สมรรถนะของครู การประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์เพื่อสนับสนุนการเรียนรู้ ผลที่เกิดขึ้นกับผู้เรียน ตลอดจนความคิดเห็นและข้อเสนอแนะของผู้เกี่ยวข้อง เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการพิจารณาประสิทธิผล และข้อจำกัดของรูปแบบ

ผลการดำเนินการ

ขั้นตอนที่ 4 A: Act

ขั้นตอนที่ 4 เป็นการประเมินความพึงพอใจของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholders) ที่มีต่อ รูปแบบการส่งเสริมการเรียนรู้ของผู้เรียนโดยใช้ปัญญาประดิษฐ์เป็นฐาน โดยมุ่งรวบรวมข้อมูลสะท้อนกลับ เกี่ยวกับความเหมาะสม ความเป็นไปได้ ประโยชน์ที่ได้รับ และประเด็นที่ควรปรับปรุง เพื่อนำผลการประเมิน ไปใช้ในการปรับปรุงรูปแบบให้มีความสมบูรณ์และเหมาะสมต่อการนำไปใช้ในระยะ ต่อไป

ผลการดำเนินการ

เกณฑ์ความสำเร็จตามข้อตกลงในการพัฒนางานกำหนดให้ผู้มีส่วนได้เสียร้อยละ 90 มีความพึงพอใจต่อรูปแบบ และโรงเรียนโกสุมวิทยาสรรค์มีรูปแบบการส่งเสริมการเรียนรู้ ของผู้เรียนโดยใช้ ปัญญาประดิษฐ์เป็นฐาน ทั้งนี้ การสรุปผลระดับความพึงพอใจและข้อเสนอแนะเชิงคุณภาพ จะดำเนินการ จากข้อมูลการประเมินจริงภายหลังสิ้นสุดกระบวนการเก็บรวบรวมข้อมูล

3. ผลลัพธ์การพัฒนาที่เกิดขึ้น

    3.1 เชิงปริมาณ

3.1.1 ครูผู้สอนได้รับการพัฒนาความรู้และทักษะในการประยุกต์ใช้ ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ของผู้เรียน คิดเป็นร้อยละ 100 บรรลุตามเป้าหมายที่กำหนดไว้

3.1.2 ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียมีความพึงพอใจต่อ รูปแบบการส่งเสริมการเรียนรู้ของผู้เรียนโดยใช้ปัญญาประดิษฐ์เป็นฐาน คิดเป็นร้อยละ 100 ซึ่งสูงกว่าเป้าหมายที่กำหนดไว้ ร้อยละ 90

                  3.2 เชิงคุณภาพ

สถานศึกษามี รูปแบบการส่งเสริมการเรียนรู้ของผู้เรียนโดยใช้ปัญญาประดิษฐ์เป็นฐานที่สามารถนำไปใช้เป็นแนวปฏิบัติได้จริง ครูสามารถประยุกต์ใช้ AI ในการออกแบบกิจกรรม สื่อ และกระบวนการเรียนรู้ได้อย่างเหมาะสม ส่งผลให้ผู้เรียนมีโอกาสเรียนรู้ผ่านกิจกรรมที่หลากหลาย มีส่วนร่วมในการเรียนรู้ และสามารถใช้เทคโนโลยีสนับสนุนการเรียนรู้ได้มากขึ้น อีกทั้งข้อมูลจากการประเมิน ความคิดเห็น และข้อเสนอแนะของผู้เกี่ยวข้องสามารถนำมาใช้ ปรับปรุงและพัฒนารูปแบบให้มีประสิทธิภาพและเหมาะสมกับบริบทของสถานศึกษา ต่อไปได้

1. สภาพปัญหาการบริหารจัดการสถานศึกษา และคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา

สภาพปัญหาการบริหารจัดการสถานศึกษาและคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา

ความปลอดภัยในสถานศึกษาเป็นสิทธิพื้นฐานของผู้เรียนตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 54 และพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม มาตรา 4 ที่กำหนดให้การจัดการศึกษาต้องเป็นไปเพื่อพัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ทั้งร่างกาย จิตใจ สติปัญญา ความรู้ และคุณธรรม ซึ่งการที่ผู้เรียนจะได้รับการพัฒนาอย่างเต็มตามศักยภาพนั้น ต้องอยู่บนพื้นฐานของสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยก่อน สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ได้กำหนดนโยบายด้านความปลอดภัยในสถานศึกษาเป็นจุดเน้นและนโยบายเร่งด่วน ปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ภายใต้แนวคิด "สถานศึกษาปลอดภัย" (Safe School) โดยมุ่งให้สถานศึกษาทุกแห่ง ผ่านการประเมินมาตรฐานความปลอดภัย ครอบคลุมใน 3 มิติ ได้แก่ (1) ความปลอดภัยจากภัยทุกรูปแบบ (2) ความปลอดภัยจากยาเสพติดและอบายมุข และ (3) ความปลอดภัยจากความรุนแรงและการกลั่นแกล้ง (Bullying) อ้างอิงตามระเบียบกระทรวงศึกษาธิการ ว่าด้วยการพิจารณาเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในสถานศึกษาและการรายงานเหตุการณ์ พ.ศ. 2561 และแนวทางการขับเคลื่อนโรงเรียนสุจริตของ สพฐ.

โรงเรียนโกสุมวิทยาสรรค์ เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ มีนักเรียนรวมทั้งสิ้น 2,666 คน ครูและบุคลากรทางการศึกษากว่า 120 คน ด้วยขนาดของสถานศึกษาที่ใหญ่และจำนวนนักเรียนจำนวนมาก ทำให้การบริหารจัดการความปลอดภัยในสถานศึกษามีความซับซ้อนและต้องการระบบที่มีประสิทธิภาพสูง จากการสำรวจและวิเคราะห์สภาพปัญหา พบประเด็นสำคัญดังนี้

1. ปัญหาความปลอดภัยจากภัยทางกายภาพ ได้แก่ อาคารสถานที่บางส่วนที่ต้องได้รับการซ่อมแซม พื้นที่จุดเสี่ยงในโรงเรียนที่ต้องมีการติดตั้งกล้องวงจรปิดเพิ่มเติม และระบบการจัดการจราจรในช่วงเปิด-ปิดเรียนที่ต้องพัฒนาให้มีระเบียบมากขึ้น

2. ปัญหาความปลอดภัยด้านสังคมและพฤติกรรม ได้แก่ การป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด การกลั่นแกล้งรังแก (Bullying) ทั้งในโรงเรียนและในโลกออนไลน์ (Cyberbullying) ซึ่งมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในยุคดิจิทัล

3. ปัญหาด้านระบบและกระบวนการ ได้แก่ การขาดระบบรายงานเหตุการณ์ที่รวดเร็วและมีประสิทธิภาพ การขาดแผนเผชิญเหตุที่ครอบคลุมสถานการณ์หลากหลาย และการขาดการมีส่วนร่วมของผู้ปกครองและชุมชนในการดูแลความปลอดภัย

4. ปัญหาด้านความรู้และทักษะ ได้แก่ ครูและบุคลากรบางส่วนยังขาดความรู้ด้านการป้องกันและจัดการเหตุฉุกเฉิน การปฐมพยาบาลเบื้องต้น และการให้คำปรึกษาด้านสุขภาพจิตแก่ผู้เรียน

จากสภาพปัญหาดังกล่าว จึงได้กำหนดประเด็นท้าทายในการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน ครู และสถานศึกษา โดยการพัฒนา KOSUM SAFETY MODEL รูปแบบการเสริมสร้างความปลอดภัยในสถานศึกษาที่บูรณาการแนวคิดจากนโยบาย สพฐ. กฎหมายที่เกี่ยวข้อง และงานวิจัยด้านความปลอดภัยในสถานศึกษา เพื่อยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยของโรงเรียนโกสุมวิทยาสรรค์ให้เป็นแบบอย่างที่ดี

ขั้นตอนที่ 2 D: Do การออกแบบและพัฒนารูปแบบ KOSUM SAFETY MODEL

การดำเนินการ

ขั้นตอนการออกแบบและพัฒนารูปแบบดำเนินการในช่วงเดือนธันวาคม 2568-มกราคม 2569 โดยนำผลการศึกษาสภาพปัญหา ความต้องการ กฎหมาย ระเบียบ และนโยบายที่เกี่ยวข้อง มาสังเคราะห์ เป็นกรอบสำหรับกำหนดองค์ประกอบ กระบวนการ และเครื่องมือของ KOSUM SAFETY MODEL ให้ครอบคลุม มิติความปลอดภัยของสถานศึกษาอย่างเป็นระบบ

 ผลการดำเนินการ

ผลที่ได้รับจากขั้นตอนนี้ คือ รูปแบบ KOSUM SAFETY MODEL ซึ่งทำหน้าที่เป็นกรอบ การดำเนินงาน กลางสำหรับการเสริมสร้างความปลอดภัยของโรงเรียนในมิติต่าง ๆ อย่างเป็นระบบ ทั้งนี้ ข้อมูลเกี่ยวกับ ผลการตรวจสอบคุณภาพของรูปแบบและการรับรองโดยผู้ทรงคุณวุฒิจะต้องเพิ่มเติมจากผลการดำเนินงานจริงเมื่อกระบวนการตรวจสอบเสร็จสมบูรณ์

ขั้นตอนที่ 3 การนำรูปแบบ KOSUM SAFETY MODEL สู่การปฏิบัติ

การดำเนินการ

            การนำรูปแบบ KOSUM SAFETY MODEL สู่การปฏิบัติกำหนดดำเนินการระหว่างเดือนกุมภาพันธ์-กรกฎาคม 2569 โดยประยุกต์ใช้มาตรการสำคัญ 6 ประการ เพื่อให้เกิดการดำเนินงาน ด้านความปลอดภัย ที่เชื่อมโยงตั้งแต่การพัฒนาบุคลากร การพัฒนาระบบและเทคโนโลยี การเตรียมความพร้อมต่อเหตุฉุกเฉิน ไปจนถึงการสร้างเครือข่ายและการให้ความรู้แก่ผู้เกี่ยวข้อง ดังนี้

                 1. การอบรมและพัฒนาครูและบุคลากรด้านความปลอดภัย

โรงเรียนดำเนินการพัฒนาศักยภาพของครูและบุคลากรทางการศึกษาให้มีความรู้ ความเข้าใจ ทักษะ และความตระหนักเกี่ยวกับการบริหารจัดการความปลอดภัยในสถานศึกษา โดยจัดกิจกรรมอบรมและพัฒนาความรู้ในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันและรับมือกับสถานการณ์เสี่ยงประเภทต่าง ๆ อาทิ อุบัติเหตุ อัคคีภัย ภัยธรรมชาติ เหตุความรุนแรงในสถานศึกษา เหตุฉุกเฉินด้านสุขภาพ การปฐมพยาบาลเบื้องต้น และการช่วยฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐาน (Cardiopulmonary Resuscitation: CPR)

นอกจากนี้ โรงเรียนยังส่งเสริมให้ครูและบุคลากรสามารถประเมินสภาพแวดล้อมและพฤติกรรมที่อาจก่อให้เกิดความเสี่ยง รวมทั้งสามารถดำเนินการช่วยเหลือหรือประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้อย่างเหมาะสมและทันท่วงที โดยกำหนดบทบาทของครูที่ปรึกษา ครูเวรประจำวัน และบุคลากรผู้รับผิดชอบในการกำกับ ดูแล และเฝ้าระวังความปลอดภัยของนักเรียนในช่วงเวลาต่าง ๆ ตลอดวันเรียน เพื่อให้การดูแลนักเรียนมีความต่อเนื่องและครอบคลุมพื้นที่สำคัญของสถานศึกษา

                 2. การพัฒนาระบบรายงานเหตุการณ์ออนไลน์ผ่านแพลตฟอร์มที่เข้าถึงได้ง่าย

โรงเรียนดำเนินการพัฒนาระบบและช่องทางการรายงานเหตุการณ์หรือแจ้งข้อมูลด้านความปลอดภัยผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการรับรู้ข้อมูลและลดระยะเวลาในการเข้าถึงเหตุการณ์  โดยมุ่งให้ระบบสามารถใช้งานได้สะดวกและเหมาะสมกับนักเรียน ครู บุคลากร และผู้ปกครอง

ระบบดังกล่าวใช้สำหรับการรายงานเหตุการณ์ที่อาจส่งผลกระทบต่อความปลอดภัยและสวัสดิภาพของนักเรียน เช่น การทะเลาะวิวาท การกลั่นแกล้งหรือรังแก การคุกคาม อุบัติเหตุ ปัญหาสุขภาพ พฤติกรรมเสี่ยง ตลอดจนความผิดปกติที่พบภายในหรือบริเวณโดยรอบสถานศึกษา ภายหลังจากได้รับข้อมูล โรงเรียนกำหนดกระบวนการตรวจสอบข้อเท็จจริง การจำแนกระดับความเร่งด่วนของเหตุการณ์ การส่งต่อข้อมูลไปยังบุคลากรหรือหน่วยงานที่รับผิดชอบ และการติดตามผลการดำเนินงานอย่างเป็นระบบ

ทั้งนี้ การบริหารจัดการข้อมูลคำนึงถึงหลักการรักษาความลับ ความเป็นส่วนตัว และสิทธิของผู้แจ้งเหตุและผู้เกี่ยวข้อง เพื่อสร้างความเชื่อมั่นต่อระบบการให้ความช่วยเหลือ และส่งเสริมให้นักเรียนและผู้ปกครองสามารถแจ้งเหตุหรือขอรับความช่วยเหลือได้โดยไม่เกิดความวิตกกังวล

                  3. การติดตั้งระบบกล้องวงจรปิดและระบบแจ้งเตือนภัยเพิ่มเติม

โรงเรียนดำเนินการสำรวจ วิเคราะห์ และประเมินพื้นที่เสี่ยงภายในสถานศึกษา เพื่อนำข้อมูลมาใช้ประกอบการวางแผนพัฒนาและติดตั้งระบบกล้องวงจรปิดให้มีความครอบคลุมพื้นที่ที่มีความจำเป็นต่อการเฝ้าระวัง อาทิ บริเวณทางเข้า–ออกโรงเรียน อาคารเรียน ทางเดิน บันได พื้นที่กิจกรรม สนามกีฬา ลานจอดรถ บริเวณที่มีนักเรียนรวมตัวเป็นจำนวนมาก และพื้นที่ที่มีลักษณะเป็นจุดลับตาหรือมีโอกาสเกิดเหตุการณ์ที่ไม่พึงประสงค์

นอกจากนี้ โรงเรียนได้พัฒนาระบบแจ้งเตือนภัยและระบบสื่อสารในสถานการณ์ฉุกเฉิน เช่น ระบบกระจายเสียง ระบบแจ้งเตือนอัคคีภัย และอุปกรณ์แจ้งเหตุฉุกเฉิน เพื่อให้สามารถสื่อสารข้อมูลไปยังครู บุคลากร และนักเรียนได้อย่างรวดเร็วและทั่วถึงในกรณีที่เกิดเหตุ

โรงเรียนกำหนดให้มีการตรวจสอบสภาพการใช้งานและบำรุงรักษาอุปกรณ์อย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้ระบบสามารถใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพและมีความพร้อมต่อการใช้งานเมื่อเกิดสถานการณ์จริง ซึ่งการนำเทคโนโลยีมาใช้ดังกล่าวถือเป็นกลไกสำคัญในการสนับสนุนการเฝ้าระวัง การตรวจสอบเหตุการณ์ และการตัดสินใจของผู้บริหารสถานศึกษาและผู้รับผิดชอบด้านความปลอดภัย

                  4. การจัดทำแผนเผชิญเหตุและการซ้อมแผนฉุกเฉินปีละ 2 ครั้ง

โรงเรียนดำเนินการจัดทำและทบทวนแผนเผชิญเหตุให้สอดคล้องกับบริบทของสถานศึกษา และประเภทของความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น โดยพิจารณาจากข้อมูลสภาพแวดล้อม พฤติกรรมของนักเรียน   และสถานการณ์ที่อาจส่งผลกระทบต่อความปลอดภัย อาทิ อัคคีภัย ภัยธรรมชาติ อุบัติเหตุ เหตุความรุนแรง บุคคลภายนอกเข้ามาก่อเหตุ และเหตุฉุกเฉินด้านสุขภาพ

แผนเผชิญเหตุกำหนดบทบาท หน้าที่ และความรับผิดชอบของผู้บริหาร ครู บุคลากร และนักเรียนอย่างชัดเจน รวมถึงกำหนดเส้นทางการอพยพ จุดรวมพล วิธีการตรวจสอบจำนวนนักเรียน ระบบการแจ้งเหตุ และแนวทางการประสานความร่วมมือกับหน่วยงานภายนอก เพื่อให้การปฏิบัติเมื่อเกิดเหตุเป็นไปในทิศทางเดียวกันและลดความสับสนที่อาจเกิดขึ้นในสถานการณ์ฉุกเฉิน

โรงเรียนกำหนดให้มีการฝึกซ้อมแผนเผชิญเหตุและแผนฉุกเฉินอย่างน้อยปีละ 2 ครั้ง โดยเน้นการจำลองสถานการณ์ให้ใกล้เคียงกับสถานการณ์จริง เพื่อให้นักเรียน ครู และบุคลากรมีความรู้ ความเข้าใจ  และเกิดความคุ้นเคยกับขั้นตอนการปฏิบัติ ภายหลังการฝึกซ้อมมีการประเมินผล วิเคราะห์ปัญหา อุปสรรค และข้อจำกัดที่เกิดขึ้น เพื่อนำผลการประเมินมาใช้ในการปรับปรุงแผนเผชิญเหตุให้มีความเหมาะสม  และมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

                     5. การสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับหน่วยงานภายนอกด้านความปลอดภัย

โรงเรียนให้ความสำคัญกับการสร้างและพัฒนาเครือข่ายความร่วมมือด้านความปลอดภัยระหว่างสถานศึกษากับหน่วยงานและองค์กรที่เกี่ยวข้อง โดยประสานความร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สถานีตำรวจ สถานพยาบาล หน่วยกู้ชีพและกู้ภัย หน่วยป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ตลอดจนผู้นำชุมชนและเครือข่ายผู้ปกครอง   การดำเนินงานมุ่งเน้นการแลกเปลี่ยนข้อมูล การสนับสนุนองค์ความรู้และบุคลากรผู้เชี่ยวชาญ การร่วมกันเฝ้าระวังปัจจัยเสี่ยง การจัดระเบียบการจราจรบริเวณโดยรอบสถานศึกษา การป้องกันยาเสพติดและพฤติกรรมเสี่ยงของนักเรียน ตลอดจนการสนับสนุนการฝึกซ้อมแผนเผชิญเหตุและการให้ความช่วยเหลือเมื่อเกิดสถานการณ์ฉุกเฉิน

การสร้างเครือข่ายดังกล่าวช่วยให้โรงเรียนมีระบบการประสานงานที่ชัดเจน ลดข้อจำกัดด้านบุคลากรและทรัพยากร และสามารถระดมความช่วยเหลือจากหน่วยงานที่มีความเชี่ยวชาญได้อย่างรวดเร็ว ซึ่งส่งผลต่อประสิทธิภาพในการป้องกันและจัดการสถานการณ์ด้านความปลอดภัยของสถานศึกษาโดยรวม

                     6. การจัดกิจกรรมให้ความรู้ด้านความปลอดภัยแก่นักเรียนและผู้ปกครอง

โรงเรียนดำเนินการเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจ และความตระหนักด้านความปลอดภัยให้แก่นักเรียนและผู้ปกครองอย่างต่อเนื่อง โดยบูรณาการเนื้อหาด้านความปลอดภัยผ่านกิจกรรมและช่องทาง   ที่หลากหลาย เช่น กิจกรรมหน้าเสาธง กิจกรรมโฮมรูม กิจกรรมพัฒนาผู้เรียน การประชุมระดับชั้น    การประชุมผู้ปกครอง การอบรมเชิงปฏิบัติการ และการประชาสัมพันธ์ผ่านช่องทางสื่อสารของโรงเรียน

เนื้อหาการให้ความรู้ครอบคลุมประเด็นที่สอดคล้องกับสภาพปัญหาและความเสี่ยงของนักเรียน ในระดับมัธยมศึกษา ได้แก่ การป้องกันอุบัติเหตุ ความปลอดภัยในการเดินทาง การป้องกันการกลั่นแกล้งและความรุนแรงในสถานศึกษา การป้องกันยาเสพติดและบุหรี่ไฟฟ้า การใช้สื่อสังคมออนไลน์อย่างปลอดภัย                การรู้เท่าทันภัยทางไซเบอร์ การปฐมพยาบาลเบื้องต้น การเอาตัวรอดในสถานการณ์ฉุกเฉิน ตลอดจนการรับรู้ช่องทางในการแจ้งเหตุและขอรับความช่วยเหลือจากสถานศึกษา

                    นอกจากนี้ โรงเรียนยังส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้ปกครองในการเฝ้าระวังและติดตามพฤติกรรมของนักเรียน รวมถึงการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างบ้านและโรงเรียน เพื่อให้สามารถค้นพบปัญหาหรือปัจจัยเสี่ยงได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และสามารถดำเนินการป้องกันหรือให้ความช่วยเหลือได้อย่างเหมาะสมและทันท่วงที

ขั้นตอนที่ 4 C: Check การประเมินผลและปรับปรุงรูปแบบ

การดำเนินการ

ขั้นตอนการประเมินผลและปรับปรุงรูปแบบกำหนดดำเนินการระหว่างเดือนสิงหาคม-กันยายน 2569 โดยใช้วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลแบบพหุวิธี ประกอบด้วย แบบสำรวจความปลอดภัย การสังเกตสภาพพื้นที่ การวิเคราะห์สถิติเหตุการณ์ และการสัมภาษณ์ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อให้ได้ข้อมูล ทั้งเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพสำหรับประเมินประสิทธิผลของรูปแบบ วิเคราะห์ประเด็นที่ควรปรับปรุง และพัฒนารูปแบบ ให้มีความเหมาะสมยิ่งขึ้น

ผลการดำเนินการ

การประเมินผลกำหนดตัวชี้วัดครอบคลุมระดับผู้เรียน ครูและบุคลากร สถานศึกษา สถิติเหตุการณ์ ด้านความไม่ปลอดภัย และความพึงพอใจของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ทั้งนี้ การสรุปผลสัมฤทธิ์ ของการดำเนินงาน จำเป็นต้องอาศัยข้อมูลจากการประเมินปลายรอบจึงจัดทำตารางสำหรับบันทึกผลการดำเนินงานจริงและหลักฐานประกอบ ดังนี้

ขั้นตอนที่ 5 A: Act การเผยแพร่และขยายผล

การดำเนินการ

ขั้นตอนการเผยแพร่และขยายผลกำหนดดำเนินการตั้งแต่เดือนกันยายน 2569 เป็นต้นไป โดยจัดทำรายงานผลการดำเนินงานอย่างเป็นระบบ เผยแพร่รูปแบบ KOSUM SAFETY MODEL ผ่านเวทีวิชาการ ในระดับเขตพื้นที่การศึกษาและระดับประเทศ ตลอดจนนำเสนอต่อ สำนักงานเขตพื้นที่ การศึกษา มัธยมศึกษามหาสารคาม เพื่อส่งเสริมการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และการนำรูปแบบไปประยุกต์ใช้ ในสถานศึกษาอื่นตามความเหมาะสมของบริบท

ผลการดำเนินการ

         เกณฑ์ความสำเร็จด้านการขยายผลตามข้อตกลงในการพัฒนางานกำหนดให้มีสถานศึกษาในเขตพื้นที่การศึกษาไม่น้อยกว่า 5 แห่งนำรูปแบบ KOSUM SAFETY MODEL ไปประยุกต์ใช้ ทั้งนี้ การรายงานผล จะต้องอ้างอิงจำนวนสถานศึกษาที่นำรูปแบบไปใช้จริง พร้อมหลักฐานการเผยแพร่ การถ่ายทอดองค์ความรู้ หรือการขยายผลที่สามารถตรวจสอบได้

3. ผลลัพธ์การพัฒนาที่คาดหวัง

       3.1 เชิงปริมาณ

3.1.1 นักเรียนร้อยละ 100 (2,717 คน) อยู่ในสภาพแวดล้อมที่ได้รับการพัฒนาด้านความปลอดภัยตามมาตรฐาน

3.1.2 ครูและบุคลากรทางการศึกษาร้อยละ 100 ได้รับการพัฒนาความรู้และทักษะด้านความปลอดภัยในสถานศึกษา

3.1.3 สถานศึกษาได้รับการรับรองหรือยกย่องด้านความปลอดภัยจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ระดับดีเด่นขึ้นไป

3.1.4 เหตุการณ์ด้านความไม่ปลอดภัยในสถานศึกษาลดลง ไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 เมื่อเทียบกับปีการศึกษาที่ผ่านมา

3.1.5 ผู้ปกครองและผู้มีส่วนได้เสีย ไม่น้อยกว่าร้อยละ 90 มีความพึงพอใจต่อการเสริมสร้างความปลอดภัยในสถานศึกษา

3.1.6 สถานศึกษาในเขตพื้นที่การศึกษา ไม่น้อยกว่า 5 แห่ง นำรูปแบบ KOSUM SAFETY MODEL ไปประยุกต์ใช้

3.2 เชิงคุณภาพ

3.2.1 โรงเรียนโกสุมวิทยาสรรค์มี KOSUM SAFETY MODEL เป็นรูปแบบการบริหารจัดการความปลอดภัยที่มีคุณภาพ และสามารถเป็นต้นแบบ (Best Practice) ได้

3.2.2 ผู้เรียนมีความรู้ ทักษะ และพฤติกรรมในการดูแลความปลอดภัยของตนเองและผู้อื่น

3.2.3 ครูและบุคลากรมีสมรรถนะในการบริหารจัดการความปลอดภัยในสถานศึกษาอย่างมีประสิทธิภาพ

3.2.4 ผู้ปกครองและชุมชนมีความเชื่อมั่นและมีส่วนร่วมในการดูแลความปลอดภัยของสถานศึกษาอย่างยั่งยืน